Balaenoptera physalus, πτεροφάλαινα, fin whale

πηγή

  

Balaenoptera physalus (Linnaeus, 1758)

Κοινή ονομασία: πτεροφάλαινα

 

Οι πτεροφάλαινες είναι μυστακοκήτη, δηλαδή έχουν μπαλένες. Είναι το μεγαλύτερο θαλάσσιο θηλαστικό που συναντάμε στις ελληνικές θάλασσες και το δεύτερο μεγαλύτερο θηλαστικό σε μέγεθος και βάρος στον κόσμο (μετά τη γαλάζια φάλαινα). Είναι από τις πιο γρήγορες φάλαινες και είναι ζώα που μεταναστεύουν (αν και στη Μεσόγειο μοιάζει να έχουν μόνιμο τοπικό πληθυσμό).

πηγή φωτο

Το μήκος μιας ενήλικης πτεροφάλαινας είναι γύρω στα 22 μέτρα και το βάρος της μπορεί να φτάσει τους 70 τόνους. Το σχήμα της είναι υδροδυναμικό και έχει μυτερό κεφάλι. Η ράχη της έχει χρώμα σκούρο γκρι, ενώ η κοιλιά της είναι λευκόχρωμη. Στο λαιμό της έχει πολλές πτυχώσεις (σαν του ακορντεόν), χάρη στις οποίες μπορεί να ανοίγει διάπλατα το στόμα και το λαιμό της για να τραφεί με κρίλ (ζωοπλαγκτόν) και μικρά ψάρια.

​Απαντάται στα πελάγη, κυρίως σε βάθη άνω των 2.000 μ. Στην Ελλάδα πτεροφάλαινες έχουν παρατηρηθεί στο Ιόνιο Πέλαγος αλλά ορισμένες χρονιές έχουν παρατηρηθεί και πολύ κοντά στις ακτές, όπως για παράδειγμα στον Σαρωνικό κόλπο.

Για περισσότερες φωτογραφίες και στοιχεία δείτε και στο iNaturalist.

 

Βίντεο

Πτεροφάλαινα Fin Whale (Πρόγραμμα Θάλασσα)

 

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 1ο (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 2ο

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 3ο

 

η ελληνική τάφρος, πηγή facebook

 

 

πηγές

ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

Ziphius cavirostris, ζιφιός, cuvier's beaked whale

 

πηγή φωτο

 

Ziphius cavirostris (Cuvier, 1823)

Κοινή ονομασία: ζιφιός   

Η μορφή του θυμίζει ένα μεγάλο, εύσωμο και λίγο «προϊστορικό» δελφίνι. Είναι πολύ δυσπρόσιτο ζώο. Οι καταδύσεις του διαρκούν περισσότερο από μία ώρα, παραμένει πολύ λίγο στην επιφάνεια της θάλασσας και δεν κάνει άλματα έξω από το νερό. Οι περισσότερες γνώσεις που έχουμε σήμερα για το ζιφιό, προέρχονται από ζώα που εκβράζονται νεκρά στις ακτές.

​Κυνηγάει σε μεγάλα βάθη κυρίως καλαμάρια. Πρόσφατη μελέτη έδειξε πως το ζώο αυτό καταδύεται σε βάθη ίσως έως και 2000 μέτρα, προκειμένου να κυνηγήσει την τροφή του. Το βάθος αυτό είναι το μεγαλύτερο που έχει καταγραφεί ποτέ να καταδύεται θηλαστικό ζώο! Μπορεί να κρατήσει την αναπνοή του έως και 85 λεπτά!

​Ζει σε θάλασσες με πολύ μεγάλα βάθη, όπως η Ελληνική Τάφρος. Το συναντάμε συχνά Νότια της Κρήτης και Δυτικά της Λευκάδας.

η ελληνική τάφρος, πηγή facebook
 

Βασικές έννοιες γενικά για τα ήδη κητωδών εδώ και μια υπέροχη αφίσα για τα οκτώ είδη κητωδών που ζουν μόνιμα στις ελληνικές θάλασσες θα βρείτε στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος

 

Βίντεο

Ζιφιός & Φώκαινα - Cuvier's beaked whale & Harbour porpoise (Πρόγραμμα Θάλασσα)

 

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 1ο (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 2ο

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 3ο

 

Πηγές

ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

Εγκυκλοπαίδεια Ελληνικής Φύσης

..

Grampus griseus, σταχτοδέλφινο, Risso' s dolphin

  πηγή ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

 

Grampus griseus (G. Cuvier, 1812)

Kοινή ονομασία: σταχτοδέλφινο

Τρωτό (VU)

Είναι το πιο μεγάλο δελφίνι που συναντάμε μόνιμα στις ελληνικές θάλασσες, αλλά και το πιο δυσεύρετο. Γεννιέται με ομοιόμορφο σταχτί χρώμα και το στήθος του είναι λευκό.

 

 πηγή iNaturalist

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι οι πολλές ανοιχτόχρωμες γρατζουνιές που καλύπτουν όλο το σώμα του και προέρχονται από δαγκωματιές από άλλα σταχτοδέλφινα κατά τη διάρκεια καυγάδων. Τα σημάδια αυτά, αν και εμφανίζονται και σε άλλα δελφίνια, στα σταχτοδέλφινα είναι περισσότερα και τόσο έντονα που αποτελούν μόνιμα χαρακτηριστικά. Μάλιστα από τις πολλές δαγκωματιές που αποκτούν στο δέρμα τους τα γέρικα σταχτοδέλφινα, μπορεί να καταλήξουν να έχουν χρώμα λευκό.

πηγή Ionian Dolphin Project

 

​Καταδύεται ίσως και μέχρι τα 500 μέτρα για να πιάσει την αγαπημένη του τροφή, που είναι τα καλαμάρια. ​Το σταχτοδέλφινο ζει στο ανοιχτό πέλαγος. Στην Ελλάδα συναντάμε σταχτοδέλφινα στο Μυρτώο Πέλαγος, Β.Δ. της Κρήτη, στις Σποράδες και τη Χαλκιδική.

η ελληνική τάφρος, πηγή facebook

Βίντεο - ντοκιμαντέρ

Σταχτοδέλφινο Risso's Dolphin (Πρόγραμμα Θάλασσα)

TV spot για το σταχτοδέλφινο/TV spot for the Risso's dolphin (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 1ο (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 2ο

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 3ο

 πηγές
Το κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας (2009), σ. 393.
ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ
ΤΑΧΟΝ- Κέντρο Απογραφής της Πανίδας της Ελλάδας
Tethys Institute, Ionian Dolphin Project
iNaturalist

Stenella coeruleoalba, ζωνοδέλφινο, striped dolphin

πηγή Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος, πρόγραμμα Θάλασσα (Θαλασσαπαιδεία 2012)  

Stenella coeruleoalba (Meyen, 1833)

Κοινή ονομασία: ζωνοδέλφινο

τρωτό (VU)

Είναι το πιο κοινό είδος δελφινιού που συναντάμε στις ελληνικές θάλασσες σήμερα. Σχηματίζει κοπάδια που συχνά παίζουν στην πλώρη των πλοίων. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι η λεπτή μαύρη γραμμή (ζώνη) που ξεκινάει από το μάτι και καταλήγει στην κοιλιά του.

​Είναι δεινός βουτηχτής, μπορεί να καταδυθεί σε μεγάλα βάθη (200 μέτρα ή και περισσότερο) και τρέφεται κυρίως με καλαμάρια, αλλά και με ψάρια.

Στον Κορινθιακό Κόλπο σχηματίζει μικτά κοπάδια με κοινά δελφίνια και σταχτοδέλφινα. Η συμβίωση των παραπάνω ειδών, δεν έχει παρατηρηθεί πουθενά αλλού στον κόσμο έως σήμερα, ως μόνιμο φαινόμενο.

​Το συναντάμε σε όλες τις ελληνικές θάλασσες σε βάθη μεγαλύτερα των 200 μέτρων.

​Πληροφορίες για όλα τα θαλάσσια θηλαστικά της Ελλάδας από τον ιστοχώρο ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ του προγράμματος ΘΑΛΑΣΣΑ. 

 

Βίντεο - ντοκιμαντέρ

Ζωνοδέλφινο Striped dolphin (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 1ο (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 2ο

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 3ο

 

η ελληνική τάφρος, πηγή facebook
 

 

πηγές

Το κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας, 2009, σ. 406. 

ΤΑΧΟΝ-Κέντρο Απογραφής της Πανίδας της Ελλάδας

ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

Delphinus delphis, κοινό δελφίνι, common dolphin

πηγή ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

 

 Delphinus delphis (Linneaus, 1758)

Κοινή ονομασία: κοινό δελφίνι

κινδυνεύον (ΕΝ)

Για χιλιάδες χρόνια ήταν το πιο κοινό είδος δελφινιού σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Τα τελευταία 40 χρόνια ο πληθυσμός του έχει υποστεί σοβαρή μείωση και θεωρείται πλέον ιδιαίτερα απειλούμενο είδος. Στη Μεσόγειο απαντάται πια σε λίγες περιοχές.

​Το κοινό δελφίνι είναι πολύχρωμο και έχει τα πιο σύνθετα χρωματικά μοτίβα στο σώμα του απ’ όλα τα κητώδη. Τα χρώματα που έχει το σώμα του είναι μαύρο, γκρι, κίτρινο και λευκό.

​Για την αναζήτηση της τροφής του, σχηματίζει μικρές ομάδες. Κυνηγάει κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ το πρωί ξεκουράζεται και συναναστρέφεται με άλλα κοινά δελφίνια. Τρέφεται κυρίως με μικρά ψάρια που ζουν κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας (π.χ. σαρδέλες, γαύρους).

​Το κοινό δελφίνι είναι πολύχρωμο και έχει τα πιο σύνθετα χρωματικά μοτίβα στο σώμα του απ’ όλα τα κητώδη. Τα χρώματα που έχει το σώμα του είναι μαύρο, γκρι, κίτρινο και λευκό.

πηγή iNaturalist

 

​Το συναντάμε κοντά στην ακτή αλλά και στο ανοιχτό πέλαγος. Στην Ελλάδα τα βρίσκουμε σποραδικά στο Αιγαίο, στον Κορινθιακό Κόλπο και κυρίως στο Θρακικό Πέλαγος. Ένας πολύ μικρός πληθυσμός υπάρχει και στο Ιόνιο Πέλαγος.

​

φωτο: Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος

 

 

Βίντεο-ντοκιμαντέρ

 Κοινό δελφίνι και Ρινοδέλφινο Short beaked and bottlenose dolphin (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 1ο (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 2ο

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 3ο

πηγές

Το κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας, 2009, σ. 377.

ΤΑΧΟΝ-Κέντρο Απογραφής της Πανίδας της Ελλάδας 

ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

Phocoena phocoena, φώκαινα, harbour porpoise of Black sea

πηγή ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

 

Phocoena phocoena relicta (Linneaus, 1758)

Kοινή ονομασία: φώκαινα της Μαύρης Θάλασσας

 

κινδυνεύον (EN)

Είναι από τα πιο μικρόσωμα οδοντοκήτη που ζουν στις θάλασσες και από τα πλέον «ντροπαλά» ζώα. Πολύ δύσκολα πλησιάζουν τα πλοία, σε αντίθεση με τα δελφίνια. Αν και ντροπαλό ζώο όμως είναι από τα πιο μελετημένα και κυνηγημένα κητώδη, καθώς ζει σε ρηχά νερά και κοντά στην ακτή.

​Είναι το μικρότερο θαλάσσιο θηλαστικό των ελληνικών θαλασσών. Το στόμα της είναι μικρό και σχηματίζει ένα χαμόγελο. Τρέφεται με μικρά αφρόψαρα, αλλά συμπληρώνει τη διατροφή της και με ψάρια που ζουν στο βυθό. Οι καταδύσεις της είναι μικρές και συνήθως γύρω στα 40 μέτρα βάθος.

 Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 90, οπότε και εντοπίστηκε στο Αιγαίο, πιστεύαμε πως ήταν εξαφανισμένο είδος από τη Μεσόγειο θάλασσα. Τώρα πια, η παρουσία ενός μικρού πληθυσμού στο Βόρειο Αιγαίο και κυρίως στο Θρακικό Πέλαγος θεωρείται βέβαιη. Οι περιοχές αυτές είναι και οι μοναδικές σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, όπου παρατηρούνται φώκαινες. 

 

​ πηγή iNaturalist

 

 Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία, πιστεύεται ότι ζει κυριώς σε ρηχά και παράκτια νερά. Οι φώκαινες τρέφονται με μικρά αφρόψαρα, αλλά και με βενθικά ψάρια. Οι καταδύσεις τους κυμαίνονται μεταξύ 14 και 41 μ., αν και το μεγαλύτερο βάθος κατάδυσης που έχει καταγραφεί είναι τα 226 μ.
Οι φώκαινες ζουν έως 24 χρόνια και ως ενήλικες έχουν μήκος περίπου 1,5 μ.  και βάρος 50 κιλά. Φθάνουν σε αναπαραγωγική ωριμότητα τα αρσενικά στα 5 και τα θηλυκά στα 7 χρόνια τους αντίστοιχα, η κύηση τους διαρκεί 10,5 μήνες και η γαλουχία 8 – 12 μήνες

 πηγή Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος

Βίντεο-ντοκιμαντέρ

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 1ο (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 2ο

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 3ο

Ζιφιός & Φώκαινα - Cuvier's beaked whale & Harbour porpoise (Πρόγραμμα Θάλασσα)

 

πηγές

Το κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας, 2009, σ. 358. 

 ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

ΤΑΧΟΝ-Κέντρο Απογραφής της Πανίδας της Ελλάδας

Physeter macrocephalus, Φυσητήρας, sperm whale

 

πηγή

 

Physeter macrocephalus (Linneaus, 1758)

Κοινή ονομασία: φυσητήρας

 

κινδυνεύον (VU)

Είναι από τα πιο μεγάλα θαλάσσια θηλαστικά της Ελλάδας. Σήμα κατατεθέν του είναι το τεράστιο κεφάλι του με το σχεδόν ορθογώνιο σχήμα και την πολύ στενή και μικρή κάτω σιαγόνα. Έχει το μεγαλύτερο εγκέφαλο από όλα τα άλλα ζώα του πλανήτη και ζει σε θάλασσες με μεγάλα βάθη!

​Η παραμονή του στο βυθό μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από 1 ώρα! Αγαπημένη του τροφή είναι τα μεγάλα καλαμάρια που ζουν στα μεγάλα βάθη.

Έχει ιδιαίτερα ανεπτυγμένη κοινωνική συμπεριφορά, μοναδική σε σχέση με τα υπόλοιπα θαλάσσια θηλαστικά. Τα θηλυκά ζώα σχηματίζουν ομάδες των 10-12 ατόμων με πολύ ισχυρές και μακροχρόνιες σχέσεις. Στις ομάδες των θηλυκών γεννιούνται και μεγαλώνουν τα μικρά ζώα. Μέσα σε αυτή την κοινότητα, τα θηλυκά ζώα αλληλοβοηθούνται και συμπαραστέκονται το ένα στο άλλο, κατά τη διάρκεια της γέννας και της ανατροφής των μικρών.

 ​Στην Ελλάδα τους συναντάμε κατά μήκος της Ελληνικής Τάφρου (από τα Δυτικά των Ιονίων νήσων και της Πελοποννήσου έως τα νότια της Κρήτης και τα νοτιοανατολικά της Ρόδου), στο Μυρτώο Πέλαγος και σε περιοχές του Αιγαίου Πελάγους, ειδικά όπου υπάρχουν μεγάλα βάθη.

η ελληνική τάφρος, πηγή facebook

Με βάση την υπάρχουσα γνώση, η Ελληνική Τάφρος είναι η σημαντικότερη περιοχή για τους φυσητήρες στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

  πηγή Ινστιτούτο Προστασίας της Θάλασσας, Αρχιπέλαγος

Μια μητέρα φυσητήρας θηλάζει το μικρό της στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Μύκονο και την Ικαρία, ενώ στην επιφάνεια διακρίνεται λίγο γάλα! 

 

Βίντεο-ντοκιμαντέρ

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 1ο (Πρόγραμμα Θάλασσα)

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 2ο

Θαλάσσια θηλαστικά, oι συγκάτοικοί μας στις ελληνικές θάλασσες μέρος 3ο

Φυσητήρας Sperm Whale (Πρόγραμμα Θάλασσα)

 

πηγή Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος

 

πηγές 

Το κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδα, 2009, σ. 358.

ΘΑΛΑΣΣΑΠΑΙΔΕΙΑ

 https://m.facebook.com/221309034580729/photos/a.223208387724127/834449419933351/?type=3&source=56

 https://athamastos.blogspot.com/2014/08/dna-2.html

Tursiops truncatus, ρινοδέλφινο, bottlenose dolphin

 Tursiops truncatus (Montagu, 1821)

Κοινή ονομασία: Ρινοδέλφινο

Τρωτό (VU)

 Είναι το πιο γνωστό δελφίνι στον άνθρωπο, αφού μπορεί να έρθει σε άμεση επαφή μαζί του γιατί ζει κοντά στις ακτές και επηρεάζεται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Λόγω της φιλικής συμπεριφοράς τους, ο άνθρωπος δυστυχώς τα αιχμαλωτίζει και τα εκθέτει σε ζωολογικά πάρκα, δελφινάρια, ακόμα και σε τηλεοπτικά προγράμματα, διαστρέφοντας και καταστρέφοντας την ελεύθερη και κοινωνική φύση του.

​Είναι ζώα ζωηρά και παιχνιδιάρικά, που κάνουν συχνά άλματα έξω από το νερό και τα συναντάμε πολλές φορές να ακολουθούν τα καράβια στα ταξίδια τους. Χαρακτηριστικό τους είναι το σχήμα του στόματός τους, που δίνει την εντύπωση πως συνέχεια χαμογελούν.

πηγή Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος

 

​Επειδή ζουν κοντά στην ακτή, δεν χρειάζεται να καταδύονται σε πολύ βαθιά νερά για να βρουν την τροφή τους. Κολυμπάνε πολύ γρήγορα και μπορούν να ξεπεράσουν με ευκολία τα 30 χιλιόμετρα την ώρα. Είναι εξαιρετικά ευέλικτα και προσαρμοστικά όσον αφορά τη διατροφή τους, κυνηγώντας πολλά είδη ψαριών, αλλά και χταπόδια και καλαμάρια.

​Στην Ελλάδα το συναντάμε σε όλες τις παράκτιες περιοχές, σε στενά, κόλπους, καθώς και γύρω και ανάμεσα σε νησιά. Επίσης είναι τα μόνα δελφίνια που ζουν στον κλειστό κόλπο του Αμβρακικού. Πολύ σπάνια θα συναντήσουμε αυτό το δελφίνι στην ανοιχτή θάλασσα.

 

πηγή

Το κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας, 2009, σ. 407.

 Κάκη Πριμηκύρη, Tursiops truncates ή απλώς ρινοδέλφινο, Διαστήματα Ηλιοφάνειας

 

Δείτε επίσης:

Η εξέλιξη της νοημοσύνης των δελφινιών (βίντεο και υλικό κατάλληλο για σχολεία και εκπαιδευτικούς)